7 vragen aan Ben Bos
Ben Bos is, samen met Annette Bos-de Valk, directeur van Psychosynthese de Brug te Amersfoort. Hij is trainer-therapeut en geeft vanaf 1984 zelfstandig individuele therapie in groepsverband. Hij is acht jaar lang co-therapeut geweest in de groepspraktijk van psychiater Maurits van Niewenhuysen, en opgeleid door de naaste leerlingen van de grondlegger van psychosynthese Roberto Assagioli, Piero Ferrucci*, Massimo Rosselli en Diana Bechetti (nu Whitmore) en natuurlijk door Maurits van Nieuwenhuysen. Daarnaast is hij mede-oprichter van de vijfjarige beroepsopleiding voor psychosynthese counsellor/gids/therapeut van het Centrum Psychosynthese Holland* te Amersfoort en als primus interparis, trainer en staflid, met deze opleiding verbonden..
Naast bijdragen in enkele vaktijdschriften schreef Ben Bos ook twee boeken* over psychosynthese alsmede een groot aantal dichtbundels.
Wij hadden het voorrecht om Ben Bos een zevental vragen voor te leggen.
1. Kunt u ons iets vertellen over de beginjaren - en de verdere ontwikkeling - van psychosynthese in Nederland (en de oprichting van uw opleiding)?
Zowel de Italianen als de Engelsen hebben langdurig psychosynthese binnengebracht in Nederland. Ik heb te maken gehad met de Italianen. Ze waren begaafd, intens, koppelden kennis, kunde en liefde. De trainers Bechetti (nu Whitmore), Ferrucci en Rosselli combineerden support en confrontatie. Van hen heb ik geleerd dat ‘bewust worden’ een weg is van lijden en verrukking. Het is een hele weg om de persona’s, de maskers, af te leggen. Pas bij dit afleg-werk komt de zielekern vrij. Bij het verlaten van de conditioneringen, uit het verleden, ontstaat de vrijheid van het ogenblik, van de werkelijke ontmoetingen en komt de instroom van het Hogere Zelf. Het oneindige licht manifesteert zich als bodem van de identiteit.
Vanuit de inbreng van de Italianen en Engelsen hebben zich drie scholen in Nederland ontwikkeld. Weideheuvel – psychosynthesis studies -, met Karina Kaldewaay; Amsterdam, nu Utrecht, met Diederik van Rossum en Utrecht, nu Amersfoort, met Maurits van Nieuwenhuysen.
Inmiddels is “Psychosynthesis Studies” overgenomen door Robert Bakker en heeft “Psychosynthese” van Diederik zich ontwikkeld tot een officiële HBO-opleiding.
Eind 1996 nadat Maurits van Nieuwenhuysen, ook om gezondheidsredenen, zichzelf had teruggetrokken, hebben we het Centrum Psychosynthese Holland doorgezet, onder mijn eindverantwoordelijkheid.
Het Centrum Psychosynthese Holland is een dynamische opleiding met achttien trainers. We zijn gehuisvest in een prachtig pand uit 1660 in de binnenstad van Amersfoort. Inmiddels bestaat onze opleiding in 2004 – opgericht in 1986 – achttien jaar.
2. Wanneer wilt u stoppen met uw werkzaamheden bij het Centrum Psychosynthese Holland (en blijft deze opleiding dan bestaan)?
Ik stop wanneer mijn fysieke voertuig het mij onmogelijk maakt om opleidings- en therapiewerk te verrichten. Wanneer dat is? Ik weet het niet. Dit jaar word ik zeventig. Over voortleven heb ik slechts indirect iets te zeggen, door gezond te leven. Maar hoeveel jaren gegeven worden, ligt – gelukkig maar – buiten mijn zeggingsvermogen.
Het Centrum Psychosynthese Holland blijft – na mijn terug trekking – bestaan. Ik zet – met de trainers van het Centrum – veel energie in voor opvolging. Kennis en kunde overdragen is geen probleem, maar psychisch/spirituele rijping vraagt tijd; die is niet te bestellen, laat staan te forceren. Wij kiezen voor een groeimodel waarin lichaam, gevoel, verstand en spiritualiteit gezamenlijk aan bod komen.
We werken aan elkaar in therapie-sessies, in meditatie- en studiebijeenkomsten; elke week. Dit is de kracht van het Centrum Psychosynthese Holland; de trainers zijn gezamenlijk in beweging; ze spiegelen, confronteren en supporteren elkaar. Opnieuw geldt: dit is moeilijk, pijnlijk én verrukkelijk.
We leven in een onderlinge dialoog. Iedere trainer heeft een eigen leefritme en heeft eigen specifieke groeimogelijkheden, kwaliteiten en tekorten. We effenen over en weer de weg om in twee richtingen voort te gaan: het persoonlijke en bovenpersoonlijke. Hierop kan ik niet plannen. Groei heeft een eigen adem, maar we gaan naar het punt dat de opleiding niet van mij afhangt.
Overigens hebben we gekozen voor een model van gespreide verantwoordelijkheden. Niemand heeft – alleen – het laatste woord over kerntaken en ontwikkelingen binnen het Centrum.
3. De een ziet psychosynthese als een hoogte/transpersoonlijke psychologie en de ander als een spiritueel ontwikkelingspad. Hoe kijkt u hier tegenaan?
Eenvoudig. We leven in een polariteit: licht – schaduw. Het is de kunst om de schaduw niet te mijden en het licht niet te schuwen. In mijn waarneming en ervaring hebben we persé therapie nodig – voor de trainers – om de schaduw-gebieden door te werken en te verbinden aan het licht, dat de schaduw – vroeg of laat – doordringt en opheft. Totaal ongedaan maken van de schaduw is onmogelijk; dat is maar goed ook. Zonder schaduw is de groeimogelijkheid tot stilstand gekomen. Juist door me te bewegen in de tegenstellingen van licht en schaduw kom ik tot wijsheid, mildheid en heling.
Bij lang doorlopen op de psychosynthese-weg (ik denk dan al gauw in termen van tien – twintig jaar) is aanraking mogelijk met het Overlicht, dat de tegenstelling licht/schaduw overkomt. Bij momenten verwijlen in het Hogere Zelf is aanwezig zijn in een intensiteit die geen tegenstellingen kent, zoals er geen schaduw is ín de zon.
Psychosynthese is allebei: een hoogte, diepte, transpersoonlijke psychologie én biedt de ingang tot het spirituele, mystieke, dat de psychologie voorbij gaat.
Volgens mij biedt psychosynthese de onderbouw voor een levende, werkelijk meditatieve, mystieke leefwijze. Daarop blijft de wetenschap, die meet en indeelt, achter.
4. In psychosynthese zijn bewustzijn en wil belangrijke ingrediënten. Daarnaast en daarom wordt er veel aandacht besteed aan meditatie en visualisatie. Is dat niet een beetje ‘zweverig’?
Meditatie en visualisatie zijn twee poorten, net zoals concentratie en contemplatie er ook twee zijn, die toegang geven tot het lagere en hogere onbewuste in ons.
Daar is niets zwevends aan. Integendeel: het vraagt de moed van de krijger om het onbewuste te betreden, de diepere lagen in ons-zelf waarin we de moordenaar en de heler tegenkomen, het kwade en het goede.
We zijn immers veel meer dan de aangepaste persona’s die zich goed redden in de westerse cultuur van de 21e eeuw. We zijn aardse ruimtereizigers. We leven in de tijd het oneindige. Wanneer deze ervaring binnen komt, krijgen we nieuwe verantwoordelijkheden, zeker die van zelfverlossing van ons-zelf en de ander (als die ander dat wil).
5. Waarom is de ‘houding’ van een psychosynthese-therapeut/beoefenaar zo belangrijk (en wat is een bi-focal vision)?
Psychosynthese valt of staat met de bezieling van de trainer. Is er geen bezieling en wordt psychosynthese een kwestie van modellen, schema’s, indelingen, wetenschappelijke vaststellingen, dan wordt het transpersoonlijke om zeep geholpen. Natuurlijk zijn modellen, indelingen, wetenschappelijk onderzoek van belang, maar ze dienen te worden losgelaten in meditatie/concentratie/contemplatie/visualisatie voor het onuitsprekelijke.
Voor bezieling is een trainer van het Centrum Psychosynthese Holland gehouden, jaar in jaar uit, zijn innerlijke (therapie)proces aan te gaan en zijn meditaties te ondernemen. De trainer loopt de weg van de weerstanden, blokkeringen, traumata, complexen en angsten en ontvangt zo ook liefde, genezing, verlossing en heel-wording. Hoe dieper de trainer in zijn tekorten intreedt, hoe hoger en verder het licht zichzelf manifesteert.
Innerlijk verbonden – in tegenstellingen – wordt de trainer flexibel, aanraakbaar en geeft hij zijn eigen hart en ziel in het contact met de ander, in de ontmoeting, de dialoog. Vroeg of laat is hij een meester en die werkt met liefde, confrontatie en schokwerkingen waarin en waardoor anderen wakker worden in hun zieleveld.
Elk mens heeft een innerlijke schatkist; zie ik dit, dan bezie ik de ander bi-focaal en dat gaat dan vanzelf ( het is geen mentaal construct) vanuit de ervaring. Ik zie de persoonlijkheid en tegelijkertijd zijn innerlijke schat: het oneindige, de innerlijke diamant.
6. Is er een vraag – en welke - die u zichzelf stelt en die u aan wijlen Dr. R. Assagioli had willen stellen (en zijn vermoedelijke antwoord hierop)?
Mijn vraag: wilt u mij therapie geven? Kunnen we samen mediteren, stil zijn?
Zijn antwoord: ja.
Maar helaas, hij was net overleden toen ik de psychosynthese weg betrad. Gelukkig hebben zijn directe leerlingen mij sessies gegeven en heb ik met hen gemediteerd.
7. Wilt u, ter afsluiting, een gedicht van uzelf met ons delen?
Het gedicht is een haiku. Een haiku is drie regelig, met vijf, zeven, vijf lettergrepen.
Ik houd van de haiku omdat deze vorm me dwingt mijn ego te verlaten.
Weet je de stilte
Weet je de stilte nog wel?
Weet je de stilte?
Wij danken u hartelijk voor het beantwoorden van deze vragen.
BEN BOS is na een kort ziekbed op 25 augustus 2006 overleden, in de leeftijd van 72 jaar.
Klik hier voor de boeken over Psychosynthese door Ben Bos
Vragen: Asse Bakkers en Madeleine Verhallen , 12 februari 2004
De * verwijst naar andere plaatsen op deze website,